Αναρτήσεις

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Αλλαγές στην ύλη των αρχαίων ελληνικών (10/11/21) | Κριτικός σχολιασμός

Εικόνα
📝 Απόστολος Λακασάς 🕢10.11.2021 • 07:34 📰 k athimerini.gr   💬 philomatheiaplus.com Τα σχόλια επί του κειμένου έχουν φιλολογική, γλωσσολογική και παιδαγωγική χροιά, και ουδεμία σχέση έχουν με πολιτικές κατευθύνσεις.  Σ ημειώνονται με πλάγια γραφή  (για το πρωτότυπο κείμενο ανατρέξτε στη συνημμένη πηγή).   ❃❃❃ «Τρωάδες»   ή   «Άλκηστις»   του Ευριπίδη θα διδάσκονται πλέον οι μαθητές στο γυμνάσιο αντί της   «Ελένης»   του ιδίου τραγικού. Τα ομηρικά έπη θα διδάσκονται ολόκληρα, ενώ παράλληλα αλλάζουν οι μέθοδοι διδασκαλίας και μειώνεται η ύλη του μαθήματος. Πρόκειται για βασικές αλλαγές που αποτυπώνουν τη φιλοσοφία των νέων προγραμμάτων σπουδών (Π.Σ.) των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο, που   παρουσιάζει η «Κ» . Τα Π.Σ. εντάσσονται στον σχεδιασμό που έχει ήδη εξαγγείλει το υπουργείο Παιδείας για συνολικά 166 νέα προγράμματα σπουδών, που θα εφαρμοστούν από το 2022-2023. Ειδικότερα,  μιλώντας στην «Κ»  η κ. Μαρία-Ζωή Φουντοπούλου, καθηγήτρια Μεθοδολογίας της Διδασκαλίας της Αρχαίας Ελλην

Η προ-επιστημονική ελληνική αντίληψη για τον κόσμο (ψυχή, σχήμα της γης)

Εικόνα
Οι  πρόδρομοι της φιλοσοφικής κοσμογονίας.  Ομηρικές και Ησιόδειες αντιλήψεις για το κοσμολογικό είδωλο & εμβόλιμα σχόλια.  Μέρος I. (χρόνος ανάγνωσης: 7 λεπτά) Οι πραγματικά ορθολογικές προσπάθειες εξήγησης της αρχής των πάντων ή γέννησης του κόσμου βρίσκουν  αδιαμφισβήτητα  την έναρξή τους στον Θαλή τον Μιλήσιο  (640 ή 624 π.Χ. - 546 π.Χ.)  και τους λοιπούς Ίωνες φιλοσόφους ( ριζώματα πάντων ). Όπως είναι λογικό, οι ιδέες περί αρχής του κόσμου από ένα μόνο στοιχείο δεν εμφανίστηκαν ως κεραυνός εν αιθρία · αντίθετα βασίζονται σε πρωιμότερες μυθολογικές αντιλήψεις σχετικά με το είδωλο του κόσμου (του άνω και κάτω κόσμου) το οποίο είχε συγκεκριμένη τοπολογία και είχε βασιστεί σε ιδέες και δοξασίες άλλων πολιτισμών (συγκριτική μυθολογία, βλ. συνέχεια). Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει πως για ακόμα μια φορά, η ώθηση για ορθολογική και επιστημονική αντιμετώπιση ενός καθ' όλα αντικειμενικού θέματος δόθηκε από εναύσματα που ουδεμία σχέση έχουν με τη λογική και την επιστήμη, διαδικα

Eduardo Galeano «Oι μέρες αφηγούνται» | Τί είναι “λέξη”;

Εικόνα
Μια συναρπαστική ιστορία από το βιβλίο του Eduardo Galeano  «Oι μέρες αφηγούνται». Τί είναι λέξη;  Eduardo galeano | Φωτογραφία από τη Wikipedia Η γλωσσολογία, δηλαδή η επιστημονική μελέτη της γλώσσας, απαντά σε μυστήρια που αφορούν πλήθος τομέων: τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σύνδεση γλώσσας-ψυχής, τη δομή, μορφή και σύνταξή της, και αναρίθμητες άλλες πτυχές που αποκαλύπτουν την ομορφιά αλλά και την πολυπλοκότητά της.  Ένα από τα ζητήματα στα οποία δεν έχει δοθεί ένας καθολικός ορισμός είναι ίσως το πιο απλοϊκό και για πολλούς δεδομένο στοιχείο της: τί είναι λέξη ; Είναι το σύνολο γραμμάτων με διακριτή και μοναδική σημασία, που χωρίζονται με δύο κενά πριν και μετά την επόμενη; Και τί γίνεται με τις πολυσυνθετικές γλώσσες, στις οποίες μέσα σε μια λέξη, εντάσσονται ρήματα, υποκείμενα, αντικείμενα, και πάσης φύσεως προσδιορισμοί; Οι δυσκολίες στον καθολικό ορισμό της λέξης είναι πολλές, και ο στόχος εδώ δεν είναι η επίλυσή τους. Επί της παρούσης, παρατίθεται το απόσπασμα από το βιβλ

Κειμενική επιμέλεια εργασιών, ομιλιών, διαφημίσεων κ.α. (ΔΩΡΕΑΝ εκτίμηση)

Εικόνα
Η Philomαtheia αναλαμβάνει την επιμέλεια κειμένων όλων των κειμενικών ειδών, όλων των αναγκών, επιπέδων ύφους και παραληπτών.  Εικόνα από το Pixabay Κείμενο νοείται από τη γλωσσολογική κοινότητα ως “κάθε ενότητα λόγου (προφορικού ή γραπτού) που επιτελεί μια συγκεκριμένη επικοινωνιακή λειτουργία σε ένα πλαίσιο συμφραζομένων ” .¹  Γνωρίζοντας αυτό, και λαμβάνοντας υπ' όψιν τις αλλαγές στον τρόπο επικοινωνίας των τελευταίων ετών, καταλαβαίνουμε πόσο μεγάλη είναι πλέον η ανάγκη τα κείμενα που διαχειριζόμαστε στην καθημερινότητά μας να χαρακτηρίζονται από μεστότητα, συντομία, αμεσότητα και αρτιότητα, πάντα με γνώμονα την σαφήνεια και κατανόηση , με τον απαιτούμενο βαθμό καλαισθησίας . Για αυτούς τους λόγους, και επειδή ο τρόπος με τον οποίο εκφέρεται ένα μήνυμα είναι εξίσου σημαντικός με το περιεχόμενό του για την ολοκληρωμένη και επιτυχή αποπεράτωση της κάθε διεργασίας, η Philomαtheia αναλαμβάνει την επιμέλεια κειμένων όλων των κειμενικών ειδών.  Τομείς που ελέγχονται είναι η επιλογή

Γραμματικά γένη και σεξισμός: γλωσσολογία, ιστορία, φεμινισμός

Εικόνα
Μεγάλη ανησυχία έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια για την ‘ανισότητα ’  που προάγει η χρήση του αρσενικού γένους όταν το υποκείμενο αναφοράς είναι γυναίκα (η γιατρός, η βουλευτής κ.ο.κ.) με ανθρώπους να υποστηρίζουν αφενός ότι κάτι τέτοιο δεν υφίσταται, καθώς οι ιδιότητες αυτές είναι καθαρά ανδρικές, και αφετέρου, στο άλλο άκρο, ότι θα έπρεπε να καταργηθούν πλήρως τα γραμματικά γένη εν όψει της ισότητας των δύο φύλων με τον μη χαρακτηρισμό της ιδιότητας ως  ‘ ανδρικό ’  ή ‘ γυναικείο ’ .  Ας δούμε λοιπόν, αρχικά, την διάκριση των γενών της ελληνικής από γλωσσολογική σκοπιά .  Από τον δημιουργό PDPics στο Pixabay Το γραμματικό γένος (grammatical gender) είναι μια γραμματική πληροφορία που δηλώνει αν η αναφερόμενη οντότητα είναι αρσενική, θηλυκή ή ουδέτερη αλλά δεν συμφωνεί πάντα με το φυσικό γένος (natural gender). Για παράδειγμα, η καρέκλα και το τραπέζι είναι δύο άψυχες οντότητες, ούτε αρσενικές ούτε θηλυκές, όμως η καρέκλα έχει το θηλυκό γραμματικό γένος, αντί του ουδετέρου που έ

Οβιδίου ‘Μεταμορφώσεις’ Απόλλων και Δάφνη (Θ. Παπαγγελής)

Εικόνα
Το παρακάτω χωρίο προέρχεται από το έπος Μεταμορφώσεις του Ρωμαίου ποιητή Οβιδίου και αφηγείται την ιστορία του Απόλλωνα και της Δάφνης. Κατά πόσο δικαιολογεί το απόσπασμα αυτό την κρίση του Θ. Παπαγγελή ότι η ποίηση του Οβιδίου είναι ένας ‘συνδυασμός χαριτωμένης ειρωνείας, άνετου «καλαμπουριού», τρυφερότητας και πάθους’; «Στάσου» ικέτευε ο Απόλλωνας. Εκείνη το έβαλε στα πόδια, άφηκε πίσω τον θεό - και του θεού ανώφελα τα λόγια. Ξοπίσω εκείνος έτρεξε. «Δάφνη, σταμάτα, σ᾽ αγαπώ - κι εξάλλου δεν είμαι ο οποιοσδήποτε: είμαι ο γιος του Δία του μεγάλου. Είμαι προφήτης, ξέρω τα μελλούμενα, ξέρω τα περασμένα· υπόψιν είμαι και γιατρός - κι ας μην μπορώ να γιατρευτώ από σένα.» Του κάκου· δεν τον άκουγε. Σαν άνεμος ξεχύθηκε στα όρη, ανέμιζαν στις αύρες τα μαλλιά και φάνταζε πιο όμορφη η κόρη. Το παρόν απόσπασμα από τις  Μεταμορφώσεις  του Οβιδίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα γραφής του συγκεκριμένου ποιητή, κατά τον τρόπο συμπλοκής του παιγνιώδους ύφους με το ερωτικό περιε

Γλωσσικός δανεισμός | “αλγόριθμος”, “άρμα”

Εικόνα
(χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά) Ο γλωσσικός δανεισμός , δηλαδή το αποτέλεσμα εκτεταμένης διγλωσσίας κάποιων ομιλητών των κοινοτήτων που έρχονται σε επαφή, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας όλων των γλωσσών, όπως και της ελληνικής. Υπάρχουν διάφορα είδη δανείων (μεταφραστικό δάνειο, αντιδάνειο, ξένο δάνειο κ.ά.) καθένα από τα οποία υπάρχει και λειτουργεί για συγκεκριμένους λόγους και με συγκεκριμένους τρόπους. Δύο δάνειες λέξεις της ελληνικής είναι και οι λέξεις αλγόριθμος και άρμα. Η λέξη ‘αλγόριθμος’ ανήκει στην επιστημονική ορολογία της πληροφορικής και των μαθηματικών, και σημαίνει ‘μια πεπερασμένη σειρά ενεργειών, αυστηρά καθορισμένων και εκτελέσιμων σε πεπερασμένο χρόνο, με στόχο την επίλυση ενός προβλήματος’ (Σταματόπουλος 2015), χρησιμοποιείται δηλαδή σε υπολογιστικά και μαθηματικά περιβάλλοντα. Σύμφωνα με το Λεξικό Μπαμπινιώτη (2005) η λέξη προέρχεται από μεταφορά του αγγλικού algorithm < algorism (παρετυμολογικά από τη λέξη ‘αριθμός’), πληροφορία που παρέχει και το Λε

Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο (ΔΦΑ): Τί είναι;

Εικόνα
Πολύ συνοπτικά, το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο είναι η απεικόνιση των φωνημάτων (των φθόγγων, των “ήχων ” ) όλων των γλωσσών του κόσμου. Δεν αφορά ούτε τον τρόπο γραφής κάθε γλώσσας (καθώς πολλές γλώσσες δεν έχουν καν σύστημα γραφής) ούτε μέσο “ συνεννόησης ”  όλων των ομιλητών του κόσμου. Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο καταγραφής κάθε εκφωνήματος από οποιαδήποτε γλώσσα που χρησιμοποιείται από τους γλωσσολόγους, τους επιστήμονες που μελετούν συστηματικά το φαινόμενο “ γλώσσα ” , καθώς, πολλές φορές, υπάρχει ανάγκη μελέτης δεδομένων περισσότερων γλωσσών, άγνωστων σε αυτούς. Συγκεκριμένα, αποτελεί εργαλείο του κλάδου που ονομάζεται Φωνητική , η οποία μελετά τις πραγματώσεις κάθε φθόγγου της εκάστοτε γλώσσας. Για παράδειγμα, ο ήχος “ α ”  όπως στην άρπα , στο ΔΦΑ καταγράφεται ως  “ a ” . Ο ήχος  “ θ ”  όπως στο θέατρο , καταγράφεται ως  “ θ ” . Αν δηλαδή θα θέλαμε να αποδώσουμε τη λέξη θάλασσα στο ΔΦΑ, θα γράφαμε /θalasa/ (η θέση του τόνου είναι ακριβώς πριν από τη συλλαβή που τονίζεται, δηλ