«Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας»: Ανατρέποντας τους μύθους

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, ημέρα μνήμης του εθνικού ποιητή Διονύσιου Σολωμού, ας θυμόμαστε —ιδίως οι φιλόλογοι, γλωσσολόγοι, και πάσης φύσεως εκπαιδευτικοί— αυτό το εξαιρετικό σύγγραμμα από τις Εκδόσεις Πατάκη: Δέκα Μύθοι για την Ελληνική Γλώσσα.




Και ας μην ξεχνάμε τη στάση του ίδιου του Σολωμού —του οποίου τη μνήμη γιορτάζουμε σήμερα— ο οποίος πίστευε ακράδαντα ότι η ομιλούμενη γλώσσα του λαού, η δημοτική, ήταν το μόνο εργαλείο που μπορούσε να εκφράσει την αλήθεια και το συναίσθημα. Συγκεκριμένα, στο έργο του «Διάλογος», υπερασπίζεται τη δημοτική ενάντια στους «σοφολογιότατους» της εποχής που υποστήριζαν την καθαρεύουσα ή την αρχαΐζουσα.

Κείμενα:

Δ.Ν. Μαρωνίτης, 
Ευάγγελος Β. Πετρούνιας, 
Α.-Φ. Χριστίδης, 
Αννα Φραγκουδάκη, 
Δήμητρα Θεοφανοπούλου-Κοντού, 
Αννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, 
Γιάννης Βελούδης, 
Ελένη Καραντζόλα, 
Σπύρος Μοσxονάς, 
Μαρία Κακριδή-Φερράρι και 
Εμμανουήλ Ροΐδης.

Επιμέλεια: Γιάννης Η. Χάρης†

Από την περιγραφή του βιβλίου:

«Δέκα σύγχρονοι ειδικοί, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, γλωσσολόγοι και φιλόλογοι, και ένας λογοτέχνης του 19ου αιώνα εξετάζουν δέκα βασικούς μύθους της φιλολογίας γύρω από τη γλώσσα. Απόψεις που εμφανίζονται σε κάθε εποχή σαν αυταπόδεικτες αλήθειες, ερήμην των γλωσσολογικών ερευνών και κυρίως των γλωσσικών νόμων, απόψεις για τη φθορά και το θάνατο της γλώσσας, για την αγλωσσία των νέων, για τη μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας, για την ανέφικτη διδασκαλία της νεοελληνικής χωρίς καταφυγή στα αρχαία ελληνικά, για τις πλούσιες και τις φτωχές γλώσσες κ.ά. εξετάζονται εδώ μέσα από το πρίσμα της αρμόδιας επιστήμης αλλά και της ιστορικής εμπειρίας. Κείμενα που πρωτοδημοσιεύτηκαν στα “Πρόσωπα” (αρ. 80, 16.9.2000), το ένθετο σαββατιάτικο περιοδικό των “Νέων”, μαζί με αποσπάσματα από τη γλωσσολογική μελέτη του Εμμανουήλ Ροΐδη “Τα είδωλα”, του 1893, επιχειρούν να ανασκευάσουν τους μύθους που αντιστρατεύονται ακριβώς το δυναμισμό της γλώσσας και εμποδίζουν μια ουσιαστική προσέγγιση και καλλιέργειά της».

Ας είναι η σημερινή ημέρα μια αφορμή για ουσιαστικό αναστοχασμό, και όχι μια ευκαιρία αναπαραγωγής ιδεοληπτικών προκαταλήψεων. Η γλώσσα μας δεν χρειάζεται φοβικά στερεότυπα, αλλά την ελευθερία που οραματίστηκε ο Σολωμός, και την αντικειμενικότητα που επιτάσσει η Γλωσσική Επιστήμη. Η αγάπη για τη γλώσσα άλλωστε προϋποθέτει, πάνω από όλα, τη βαθιά γνώση της.


❃❃❃

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Εισαγωγικά εγχειρίδια Γλωσσολογίας:

Fromkin, V. Rodman, R. Hyams, N. 2008. Εισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας (επιμ. Γ. Ι. Ξυδόπουλος). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Lyons, J. 1995. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Περιγραφική Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας:

Holton, D. Mackridge, P. Φιλιππάκη-Warburton, Ε. 1999. Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Ιστορική Γλωσσολογία,  Γλωσσική Μεταβολή, Γλωσσική Επαφή:

Μπαμπινιώτης, Γ. 2017. Συνοπτική ιστορία της ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας

Beekes, R. S. P. 2004. Εισαγωγή στη Συγκριτική Ινδοευρωπαϊκή Γλωσσολογία. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη)

McMahon, A. M. S. 2005. Ιστορική Γλωσσολογία. Η Θεωρία της Γλωσσικής Μεταβολής. Αθήνα. Εκδόσεις Μεταίχμιο

Thomason, S. G. 2019. Εισαγωγή στη γλωσσική επαφή. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη)

Εγχειρίδια βασικών Γλωσσσολογικών τομέων στην ελληνική γλώσσα:

Ladefoged, P. 2007. Εισαγωγή στη Φωνητική (μετάφραση Μ. Μπαλταζάνη). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Nespor, M. 1999. Φωνολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Ράλλη, Α. 2022. Μορφολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη (νέα, αναθεωρημένη έκδοση)

Ξυδόπουλος, Γ. Ι. 2008. Λεξικολογία. Εισαγωγή στην Ανάλυση της Λέξης και του Λεξικού. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Ρούσσου, A. 2015. Σύνταξη. Γραμματική και Μινιμαλισμός. Αθήνα: ΣΕΑΒ. http://repository.kallipos.gr/handle/11419/581

Saeed, J. I. 2017. Σημασιολογία (μτφρ. Ε. Δημελά, επιμ. Γ. Ι. Ξυδόπουλος). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Μπέλλα, Σ. 2015. Πραγματολογία. Από τη Γλωσσική Επικοινωνία στη Γλωσσική Διδασκαλία. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg

Chambers, J. K., Trudgill, P. 2011. Διαλεκτολογία (επιμέλεια Δημήτρης Παπαζαχαρίου). Αθήνα. Εκδόσεις Πατάκη.

[κειμενογλωσσολογία] Αρχάκης, Α. 2011. Γλωσσική Διδασκαλία και Σύσταση των Κειμένων. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη (αναθεωρημένη έκδοση)

[κοινωνιογλωσσολογία] Κωστούλα-Μακράκη, Ν. 2001. Γλώσσα και Κοινωνία. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο

Hartmann, R. R. K. 2015. Διδάσκοντας και Ερευνώντας τη Λεξικογραφία (μετάφραση/επιμέλεια Κ. Δ. Χατζηδήμου). Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη


❃❃❃


Διαβάστε ακόμα:


❃❃❃


Philomαtheia 09 Φεβρουαρίου 2026

0 comments

weekly inspo

ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ

ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ